Homepage  > De smaak van ... > Bier, een typische drank van bij ons

De geschiedenis van het bier blijkt terug te gaan tot lang vervlogen tijden. De oudste bronnen dateren van bijna achtduizend jaar voor Christus. Ze werden gevonden in een dorp van Sumerië, gelegen tussen de Tigris en de Eufraat. Men heeft er bewijzen van de teelt van gerst en tarwe ontdekt en sporen van ovens en molenstenen. Kortom, van al het nodige voor de fabricage van een gerstewijn, ginder sikaru genoemd. De steen met de bekende code van Hammoerabi (tweeduizend jaar voor Christus) omschrijft bier niet alleen als een drank, maar ook als een geneesmiddel en een betalingsmiddel in natura. Het oudste recept is in hiërogliefen gegraveerd op steen en wordt zorgvuldig bewaard in het Metropolitan Museum te New York.

Men vindt sporen van gerstewijn in Egypte, van korma en zythum in Kreta en in het Oude Griekenland en natuurlijk bij het Gallische volk. Plinius de Oude schrijft dat dit volk "meestal en van oudsher gerstewijn drinkt". De Galliërs dronken veel gerstenat of kerbesia. Dit woord klinkt nog door in het Franse cervoise (Frans voor gerstenat), een woord van Gallische oorsprong, afgeleid van het Latijnse cervisia of gerstewijn. Wellicht hebben de Galliërs de houten tonnen bedacht als vervanging voor kruiken en potten van aardewerk. De fabricage van bier gebeurde eerst thuis. Geleidelijk werden brouwtechnieken ingevoerd, op punt gesteld door de paterbrouwers van abdijen. Bier brouwen werd ambachtelijk vanaf de 12e eeuw, toen de teelt van hop (goed voor de bewaring van het brouwsel) werd verspreid.

De fabricage en het verbruik van bier ontwikkelden zich in Europa wellicht om hygiënische redenen: het water dat werd gebruikt voor voedingsdoeleinden, moest worden gekookt. Maar de brouwindustrie kende een echte bloei in de 16e eeuw. Machtige gilden werden opgericht en elke stad of elk dorp brouwde zijn eigen bier. De verscheidenheid was enorm. Iedereen had zijn recept en zijn fabricagegeheim. Gist, mout, enkele kruiden, fruit, fermentatietemperatuur, de rijpingstijd… In zoverre dat ons land in het begin van de 20e eeuw meer dan drieduizend tweehonderd brouwerijen en… achttienduizend biersoorten telde. Momenteel telt België, ondanks de fusies en de lokale en internationale overnames, nog altijd bijna honderdtwintig brouwerijen en vierhonderd soorten bier.

Water, gerst en hop

Bier is een van de meest natuurlijke dranken. Om te beginnen is er graan, namelijk gerst. Gerst wordt vergist tot mout, dat in de ast wordt gedroogd om het te bewaren. Die eerste fase zorgt al voor een basisonderscheid tussen de soorten bier. Licht gekleurde mout wordt gebruikt voor de fabricage van pils of van blond bier. Iets donkerdere mout zal amberbieren geven, terwijl sterk gebrande mout rijke, bruine bieren oplevert. Maar we komen even terug op het fabricageprocédé. De gemalen (of geschrote) mout wordt met warm water gemengd tot beslag. Dan wordt de zoete moutstroop gefilterd. De niet-opgeloste, vaste delen leveren een geprezen veevoeder: draf of bostel. Het vloeibare gedeelte is de wort, waaraan hop en een specifiek gist voor de biersoort worden toegevoegd. Hop zorgt voor het aroma en de dorstlessende, bittere smaak van het bier.

Het mengsel dat wordt verkregen, wordt opnieuw gekookt en zo gesteriliseerd. Tijdens het koken worden de suikers omgezet door de enzymen van de malt. Wanneer de mout afgekoeld is, gaat hij weer in de grote gistkuipen. Hier verandert een deel van de suikers van de mout enerzijds in alcohol en anderzijds in CO2. De kuipen zijn doorgaans van roestvrij staal en uitgerust met een temperatuurregeling.

Lage en hoge gisting

Er bestaan twee soorten gisting: de lage en de hoge gisting. Ze komen tot stand door verschillende soorten gist. Aangezien elke soort tientallen variëteiten kent, hoeft het geen betoog dat het ene bier het andere niet is! Bij lage gisting zinkt de gist naar de bodem van de kuipen op het einde van hun werkingsproces, dat traag is verlopen (een week) bij een lage temperatuur (8°C). De gist van hoge gisting heeft de neiging aan de oppervlakte van de kuipen te blijven na het ontwikkelingsproces, dat sneller is verlopen (ongeveer vijf dagen) en bij een hogere temperatuur (20°C).

Bij de bieren met lage gisting rekent men pilssoorten, tafelbieren, alcoholvrije bieren en alle andere dorstlessende bieren. Bij de bieren met hoge gisting behoren trappisten, abdijbieren, witbieren, speciale bieren, amberbieren, ales, stouts, zure bieren ...

Botteling en gisting in de fles

Om een spontane hergisting (oxydatie) te vermijden na het bottelen van lichte bieren zoals pils, voert men een thermische behandeling uit, een soort pasteurisatie. Andere biersoorten, zoals de meeste abdijbieren, trappisten en alle degustatiebieren, krijgen net voor ze worden gebotteld een extra toevoer van gist, waardoor de gisting op fles wordt in gang gezet. Deze gist laat een licht bezinksel na op de bodem van de fles: droesem. Dan worden de flessen ongeveer veertien dagen bewaard in rijpingskamers op 20° tot 25°C, voor ze op de markt komen.
Gisting op fles biedt het voordeel dat het zuurstofoverschot wordt verbruikt. De houdbaarheid van het bier verhoogt, het bier krijgt een meer stabiele, uitgesproken smaak en typischere aroma’s, een hoger alcoholgehalte en op de koop toe, schuimt het romig en overvloedig.

De verschillende soorten bier

Men onderscheidt drie grote biersoorten naargelang krijgt de alcoholgraad, het soort gisting en de fabricage: dorstlessende bieren, speciale bieren en degustatiebieren.

Dorstlessende bieren

Dit zijn, zoals de naam het zegt, bieren die men drinkt als verfrissing. Ze hebben een laag alcoholgehalte (minder dan 5°C), ze worden heel fris gedronken en zijn het resultaat van lage gisting. Tot deze categorie behoren de alcoholvrije bieren (minder dan 0,5%), de tafelbieren (1,5% alcoholvolume), de nieuwe trendy en internationale bieren, waaronder de halsflessen (zoals Corona), en natuurlijk onze pils (5% alcoholvolume). Pils is oorspronkelijk ontstaan in het midden van de 19e eeuw in de Tsjechische stad Pilsen, vandaar de naam. Vandaag de dag is het de generieke naam voor een bepaalde soort blond bier dat bijzonder licht verteerbaar en verfrissend is.

Speciale bieren

Witbieren, amberbieren, fruitbieren, lambiekbieren en geuzebieren zijn speciale bieren van hoge of spontane gisting met een alcoholvolume dat schommelt tussen 4 en 5%. Ze zijn verfrissend, drinken gemakkelijk en bieden dat tikkeltje meer tegenover gewone bieren.

Witbier heeft onlangs zijn oude plaats teruggevonden. Het bier is licht troebel en onderscheidt zich van zijn collega’s door het feit dat het gemaakt wordt met een brouwsel van half mout en half tarwe, vandaar de enigszins bittere smaak. Maar dat is niet alles, witbier heeft kruiden nodig. Meer bepaald vers gemalen koriander, dat het een frisse, zelfs citroenachtige noot verschaft, en schillen van bittere sinaasappelen van curaçao. Het vraagt echter weinig hop (driemaal minder dan een pils). De natuurlijke troebelheid wordt niet ontnomen tijdens het brouwen, aangezien het beslag, bij wijze van uitzondering, niet wordt gekookt.

Amberbieren zijn ales, gefabriceerd op basis van een iets meer gekleurde mout.
Lambiek, een tarwebier, verschijnt voor het eerst in de gemeenteboekhouding van 1559 van de stad Halle. Het heeft de vervormde naam van de stad Lembeek, die afhing van Halle. Er staat in dat dit bier gebrouwen kan worden met een verhouding van zes maten tarwe en tien maten gerst. Er wordt overjarige hop aan toegevoegd en men laat het gisten in open lucht. Lambiek kan alleen in Brussel en in de hele Zennevallei worden gefabriceerd! Daar kan het gisten in grote houten kuipen door een bacterie die heel eigen is aan deze omgeving. Lambiek wordt gemaakt door oude en jongere lambiek te mengen. Het wordt gebruikt voor de aanmaak van fruitbieren: kriek, door toevoeging van morellen (krieken van Brusselse origine) en kriekensap - frambozenbier, door toevoeging van frambozen. Gezien de huidige vraag naar zoetere smaken, voegt men ook suiker toe aan deze fruitbieren.

Geuze, een logisch gevolg van lambiek en ook een typisch Brussels bier, wordt gemaakt op basis van mengelingen van meerdere lambiekbieren en suiker.
Het wordt soms de champagne van de bieren genoemd omwille van de fabricagemethode en de druk, veroorzaakt door de gisting. Het is ongetwijfeld daarom dat geuze in dezelfde flessen wordt gedaan als ... champagne!

Degustatiebieren

Bieren van hoge gisting en met een alcoholvolume dat tot 10% kan bedragen, zijn bieren die men traag drinkt om het aroma en de volheid ervan te proeven. Een mooi voorbeeld zijn de trappisten, die uitsluitend in België worden geproduceerd. Het is zeker dat de hele wereld ons hiervoor benijdt. Er is een verschil tussen trappistenbieren en abdijbieren. De eerste worden volledig gefabriceerd, beheerd en verkocht door de trappistenmonniken van de orde van de cisterciënzers. Er zijn er zes: Chimay, Orval, Rochefort, Westmalle, Westvleteren en Achel (*).

De abdijbieren onderscheiden zich door het feit dat ze de naam mogen dragen van een abdij die vroeger (of nog steeds) bier produceerde. Ze maken gebruik van de recepten, terwijl ze uitgebaat worden door leken. Een deel van de royalties gaan echter naar de monnikengemeenschappen. Abdijbieren zijn ook typisch Belgisch. Ze zijn talrijk en uiterst gevarieerd: Leffe, Grimbergen, Floreffe, Affligem, Maredsous... Florival is een abdijbier van het merk Delhaize dat gefabriceerd wordt in Opwijk door de brouwerij Affligem.

In de categorie degustatiebieren vindt men ook nog Britse en Ierse bieren van het type ale en scotch (Gordon, Campbell, Guinness), die sinds enkele jaren ook blonde versies kennen… zoals de Belgische Duvel en de Angel.

Knowhow als meerwaarde!

U leest het, er zijn heel wat recepten van bieren, maar het verschil zal altijd schuilen in de kunst en de knowhow van de meesterbrouwer. Hij heeft het echte fabricagegeheim van een lekker bier in handen. Gezondheid!

(*) Achel wordt door Delhaize "De Leeuw" in exclusiviteit verkocht voor de grootdistributie!

De bieren in uw supermarkt

In het land van het bier zag Delhaize "De Leeuw" zich verplicht een heel ruim assortiment aan te bieden van merkbieren en bieren onder haar eigen merk ... Concreet betekent dit dat er een eigen biermerk bestaat in alle categorieën: een blond en een bruin tafelbier, een alcoholvrij bier (Panaché/Shandy), een Premium pils zonder toegevoegde maïs, een witbier, een Brabants amberbier, een kriek lambiek en een framboos lambiek, een pittige blonde Angel en vier abdijbieren van Florival: blond, bruin, triple en Winter.

Neem uw tijd om onze exclusiviteiten te smaken: trappist Achel (blond en bruin), het bier van de abdij van Ramée (blond en bruin), de geuzebieren en fruitbieren Timmermans Tradition kriek, geuze en Lambicus, het enige witbier op basis van lambiek.